Long Đọi Sơn- ngôi chùa nghìn tuổi trên núi Rồng

Chùa Long Đọi Sơn (còn gọi là Đọi Sơn) tọa lạc trên đỉnh núi Long Đọi, thuộc địa phận xã Đọi Sơn, huyện Duy Tiên, tỉnh Hà Nam. Trải qua gần một nghìn năm, ngôi cổ tự được biết tới là một danh thắng nổi tiếng, là trung tâm Phật giáo của trấn Sơn Nam xưa.

Theo sử sách ghi lại, giữa địa hình đồng bằng của xã Đọi Sơn, có một ngọn núi nhìn từ xa trông giống một con rồng lớn hướng về phía kinh thành Thăng Long nên được gọi là Long Đọi Sơn (núi Long Đọi). Chùa được mang tên núi, ngoài ra chùa còn có tên "Diên Linh tự" hay "Long Đọi". Chùa nằm ở vị trí sơn thủy hữu tình, yên tĩnh càng làm cảnh chùa thêm tịch mịch và huyền bí.

Long Đọi Sơn- ngôi chùa nghìn tuổi trên núi Rồng - Ảnh 1.

Cổng chùa Long Đọi Sơn

Chùa do vua Lý Thánh Tông và Vương phi Ỷ Lan chủ trì xây dựng năm 1054. Đến đời Lý Nhân Tông, nhà vua tiếp tục xây dựng phát triển và xây tháp Sùng Thiện Diên Linh (từ năm 1118 đến năm 1121). Qua nhiều thời đại và nhiều biến cố lịch sử, ngôi chùa nhiều lần được trùng tu tôn tạo nhưng vẫn giữ được nét cổ kính và những kiến trúc tiêu biểu của thời Lý.

Diện tích chung của chùa Long Đọi Sơn rộng trên 10.0000m2, lưng tựa vào núi Ðiệp với ba dòng sông bao quanh. Quanh chân núi có 9 giếng nước tự nhiên mà người dân vẫn gọi là chín mắt rồng. Để lên đến chùa, du khách phải leo gần 373 bậc đá xẻ, đá phiến lớn men theo triền núi. Trước tam quan chùa là nhiều gốc cây cổ thụ có tuổi thọ hàng trăm năm.

Long Đọi Sơn- ngôi chùa nghìn tuổi trên núi Rồng - Ảnh 2.

Đường lên núi Long Đọi- chùa Long Đọi Sơn với 373 bậc đá

Ngôi chùa hiện chùa còn giữ được nhiều di vật quý như: tượng Phật Di Lặc bằng đồng ở chính điện; 6 pho tượng Kim Cương bằng đá, cao 1,60m; bia đá Diên Linh (dựng năm 1121), cao 2,88m, rộng 1,40m và dày 0,29cm, đặt trên đế đá chạm rồng, hình chạm khắc và hoa văn trang trí trên bia mang đậm phong cách thời Lý; 4 pho tượng hình người có cánh cao 40cm, bề ngang 30cm.Quanh chân núi có 9 giếng nước tự nhiên mà dân gian gọi là chín mắt rồng. Từ trên đỉnh núi phóng tầm mắt ra bốn phía, khung cảnh khoáng đạt, nên thơ, có cánh đồng lúa, bãi ngô, ruộng khoai mượt mà, tươi xanh, chân núi có dòng Châu Giang quanh co lượn khúc như dải lụa đào uốn quanh.

Quần thể di tích chùa Long Đọi Sơn có giá trị về mặt lịch sử, văn hóa tâm linh to lớn. Từ xa xưa tín ngưỡng dân gian đã coi Đọi Sơn là trái "núi thiêng". Thuyết phong thủy nói rằng nơi đây đất phát nghiệp bá vương: "Đầu gối núi Đọi, chân dọi Tuần Vường, phát tích đế vương, lưu truyền vạn đại". Cho tới ngày nay, mỗi dịp lễ, Tết, người dân quanh vùng lại hành hương Đọi Sơn, vãn cảnh chùa Long Đọi, để cầu nguyện những điều tốt đẹp nhất, gửi gắm những nguyện vọng, mong ước của họ trong năm mới.

Long Đọi Sơn- ngôi chùa nghìn tuổi trên núi Rồng - Ảnh 3.

Ngôi cổ tự ẩn mình trong rừng cây xanh mát quanh năm

Chùa Đọi thời Lý xếp hạng là "Đại danh lam" kiêm hành cung, thời Pháp từng được liệt vào hạng các cổ tích danh thắng để bảo vệ. Nét đặc biệt nhất của quần thể di tích chùa Đọi Sơn phải kể đến là ngôi chùa và cây tháp Sùng Thiện Diên Linh được vua Lý Nhân Tông xây dựng năm Hội Tường Đại Khánh thứ 9 (1118), khởi công vào tháng 5 đến mùa thu Thiên Phù Duệ Vũ thứ 2 (1121) thì được hoàn thành. Tháng 3 năm Nhâm Dần (1122) nhà vua mở hội khánh thành chùa tháp. Toàn bộ công trình kiến trúc quý báu đó đã bị quân xâm lược nhà Minh phá hủy. May mắn còn sót lại tấm bia Sùng Thiện Diên Linh và 6 pho tượng Kim Cương, tượng thần Kinaras. Ngôi chùa cũng đã từng trải qua rất nhiều lần tu bổ vào các triều Hậu Lê, Mạc, Nguyễn. Lần tu bổ lớn nhất là vào thời Nguyễn, quy mô chùa trên 100 gian lớn, nhỏ, thiết kế kiểu nội công ngoại quốc. Ngôi chùa được xây dựng trên đỉnh núi. Ngay cổng chính trước tòa tam bảo là nhà bia để tấm bia Sùng Thiện Diên Linh - ấn tích Phật giáo huy hoàng thời Lý, đã được công nhận là Bảo vật quốc gia. Bia do đích thân vua Lý Nhân Tông chỉ đạo tạo tác và sai Thượng thư Bộ hình Nguyễn Công Bật soạn văn bia, viết chữ để khắc là Thượng thư Bộ công Lý Bảo Cung.

Long Đọi Sơn- ngôi chùa nghìn tuổi trên núi Rồng - Ảnh 4.

Bia Sùng Thiện Diên Linh.

Long Đọi Sơn- ngôi chùa nghìn tuổi trên núi Rồng - Ảnh 5.

Những bia đá cổ trong khuôn viên chùa Long Đọi Sơn

Bia được khắc chữ cả hai mặt. Mặt trước khắc chữ Hán, nội dung ca ngợi công lao tài trí của vua Lý Nhân Tông và Thái úy Lý Thường Kiệt trong việc xây dựng, kiến thiết và đánh giặc giữ nước, phản ánh triết lý duyên khởi của Phật giáo, tình hình Phật giáo thời Lý… Mặt sau bia ghi việc tu sửa chùa vào thời vua thứ 5 nhà Mạc, việc Thái hậu Ỷ Lan cúng vào chùa 72 mẫu ruộng làm ruộng đèn nhang và khắc bài thơ Đường luật của vua Lê Thánh Tông làm vào năm Quang Thuận thứ 8 (1467) nhân dịp nhà vua đi bái yết sơn lăng lên thăm chùa. Sau nhà bia là tòa Tam bảo, rồi đến chùa chính gồm 6 gian. Chùa hiện còn bảo lưu nhiều di vật quý mang đậm giá trị văn hóa truyền thống như: tượng Di Lặc bằng đồng, 6 pho tượng kim cương, tượng đầu người mình chim Kinari, nhiều mảng chạm trang trí bằng đất nung, gạch hoa văn thời Lý, đặc biệt là tấm bia Sùng Thiện Diên Linh…

Long Đọi Sơn- ngôi chùa nghìn tuổi trên núi Rồng - Ảnh 6.

Những bức tượng cổ có niên đại vài trăm năm

Long Đọi Sơn- ngôi chùa nghìn tuổi trên núi Rồng - Ảnh 7.

Lễ hội chùa Đọi Sơn được tổ chức hàng năm vào ngày 21 tháng 3 âm lịch, thu hút đông đảo du khách. Đó không chỉ là dịp mọi người về đây hành hương lễ Phật mà còn có thể tham quan vãng cảnh chùa, tìm hiểu di tích, lịch sử, chiêm ngưỡng ngôi chùa bề thế, thưởng thức vẻ đẹp sơn thủy hữu tình của thiên nhiên. Lễ hội chùa Đọi Sơn ngoài là ngày giỗ vị cao tăng đắc đạo Hòa thượng Thích Chiếu Thường, còn là nơi tưởng niệm những người có công với đất nước, có công xây dựng ngôi chùa như: Lý Thường Kiệt, Lý Nhân Tông, Nguyên phi Ỷ Lan, mẫu Liễu Hạnh… Đây vừa là nơi thể hiện đạo lý "uống nước nhớ nguồn" của dân tộc ta, vừa là môi trường giáo dục truyền thống lịch sử, văn hóa cho thế hệ trẻ.

Long Đọi Sơn- ngôi chùa nghìn tuổi trên núi Rồng - Ảnh 8.

Tượng đầu người mình chim thời Lý được lưu giữ tại chùa

Với những giá trị lịch sử văn hóa và vẻ đẹp vừa uy nghi, cổ kính, vừa thanh thoát, nhẹ nhàng, năm 1992 chùa Đọi Sơn được công nhận là Di tích văn hóa lịch sử cấp quốc gia. Quần thể di tích danh thắng Đọi Sơn ngày càng khẳng định giá trị lịch sử, văn hóa và du lịch to lớn, khắc sâu thêm biểu tượng của quê hương núi Đọi, sông Châu trên bản đồ Hà Nam. Tháng 12/2017, chùa Đọi Sơn là một trong 10 di tích trong cả nước được Thủ tướng Chính phủ quyết định xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt.

Long Đọi Sơn- ngôi chùa nghìn tuổi trên núi Rồng - Ảnh 9.

Long Đọi Sơn- ngôi chùa nghìn tuổi trên núi Rồng - Ảnh 10.

Lối đi lên chùa được chia hai bên tả hữu

Đứng ở chùa Long Đọi Sơn, du khách có thể nhìn thấy cả một vùng đồng bằng trù phú bao la, với dòng sông Châu uốn khúc như một dải lụa ôm lấy cánh đồng phì nhiêu. Những thửa ruộng dưới chân núi Đọi gắn liền với sự kiện lịch sử vua Lê Đại Hành cùng văn võ bá quan lần đầu tiên cày ruộng ở Đọi Sơn vào mùa xuân năm 987 để khuyến khích mở mang nông trang.

Sau nhiều năm mai một, Lễ hội Tịch điền đã được tỉnh Hà Nam khôi phục lại từ năm 2009 và được diễn ra trong 3 ngày từ mồng 5 đến mùng 7 tháng 1 Âm lịch hằng năm.

Long Đọi Sơn- ngôi chùa nghìn tuổi trên núi Rồng - Ảnh 11.

Long Đọi Sơn- ngôi chùa nghìn tuổi trên núi Rồng - Ảnh 12.

Những kiến trúc của nhiều thời kỳ lịch sử tại chùa Long Đọi Sơn

Long Đọi Sơn- ngôi chùa nghìn tuổi trên núi Rồng - Ảnh 13.

UBND huyện Duy Tiên đã và đang nỗ lực phát huy giá trị của di tích chùa Long Đọi Sơn gắn với lễ hội Tịch Điền nhằm thu hút du khách, phát triển du lịch cho địa phương.

Ông Nguyễn Anh Chức, Ủy viên BTV Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Hà Nam cho biết: "Trong giai đoạn hội nhập phát triển kinh tế hiện nay, du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, việc bảo tồn và phát huy những giá trị di sản văn hóa của địa phương như Di tích quốc gia đặc biệt Long Đọi Sơn, di sản văn hóa phi vật thể quốc gia lễ hội Tịch Điền đối mặt với những thách thức, khó khăn và bất cập trong việc xử lý hài hòa mối quan hệ giữa bảo tồn và phát triển, giữ gìn và khai thác, mục tiêu kinh tế và mục tiêu văn hóa. Thời gian vừa qua, tỉnh đã tổ chức các hội thảo, tham vấn các nhà khoa học để đưa ra những giải pháp để quy hoạch, bảo tồn, phát huy tốt giá trị di sản này đồng thời tạo nền tảng quan trọng cho các chính sách, cơ chế mới giúp cho "du lịch văn hoá" ở Hà Nam phát triển mạnh mẽ hơn nữa trong thời gian tới".

Cùng chuyên mục

Tin khác

Lãnh đạo Đảng, Nhà nước dâng hương tưởng niệm các Vua Hùng

Lãnh đạo Đảng, Nhà nước dâng hương tưởng niệm các Vua Hùng

Sáng 18/4 (tức 10/3 năm Giáp Thìn-ngày Giỗ Tổ Hùng Vương), Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính dự lễ dâng hương tưởng niệm các Vua Hùng tại Điện Kính Thiên trên đỉnh núi Nghĩa Lĩnh thuộc Khu Di tích lịch sử Quốc gia đặc biệt Đền Hùng ở TP. Việt Trì, tỉnh Phú Thọ
Chọn giờ lành để đón lộc, tiễn xui trong ngày Giỗ tổ Hùng Vương

Chọn giờ lành để đón lộc, tiễn xui trong ngày Giỗ tổ Hùng Vương

Ngày 10/3 âm lịch năm Giáp Thìn có các khung giờ tốt như sau: Canh Tý (23h-1h): Kim Quỹ Tân Sửu (1h-3h): Bảo Quang; Quý Mão (5h-7h): Ngọc Đường Bính Ngọ (11h-13h): Tư Mệnh; Mậu Thân (15h-17h): Thanh Long Kỷ Dậu (17h-19h): Minh Đường.
Kiểm kê 7 loại hình di sản văn hóa phi vật thể

Kiểm kê 7 loại hình di sản văn hóa phi vật thể

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 39/2024/NĐ-CP quy định biện pháp quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể trong các Danh sách của UNESCO và Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
"Dù ai đi ngược về xuôi/Nhớ ngày giỗ Tổ mồng Mười tháng Ba..."

"Dù ai đi ngược về xuôi/Nhớ ngày giỗ Tổ mồng Mười tháng Ba..."

Giỗ Tổ Hùng Vương từ rất lâu đã trở thành ngày lễ trọng đại của cả dân tộc Việt Nam. Dù ở đâu, người Việt Nam đều nhớ ngày Giỗ Tổ, hướng về vùng đất Tổ - Đền Hùng, xã Hy Cương, Lâm Thao, Phú Thọ, nơi tưởng nhớ, tôn vinh công lao các Vua Hùng.
Có tới 3 ngày Valentine trong năm không phải ai cũng biết

Có tới 3 ngày Valentine trong năm không phải ai cũng biết

Không nhiều người biết rằng, Valentine không chỉ có một ngày 14 tháng 2 mà có đến ba ngày Valentine trong năm, gồm: Valentine Đỏ (14/2), Valentine Trắng (14/3) và Valentine Đen (14/4). Trong đó, ngày Valentine đỏ 14/2 được quan tâm đặc biệt nhất, nhiều hoạt động tôn vinh tình yêu cũng diễn ra.
Lễ hội chùa Thầy - tôn vinh văn hoá truyền thống xứ Đoài

Lễ hội chùa Thầy - tôn vinh văn hoá truyền thống xứ Đoài

Tối 12/4, tại Khu Di tích Quốc gia Đặc biệt chùa Thầy (xã Sài Sơn, huyện Quốc Oai, Hà Nội), Lễ khai hội chùa Thầy, đón nhận danh hiệu Di sản Văn hóa Phi vật thể Quốc gia Lễ hội chùa Thầy và khai mạc Tuần Văn hóa, Du lịch, Xúc tiến thương mại huyện Quốc Oai năm 2024 đã diễn ra với chủ đề “Quốc Oai-khơi nguồn di sản."
Điện Biên có thêm 2 Di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia

Điện Biên có thêm 2 Di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia

Việc thêm 2 di sản văn hóa được công nhận là di sản văn hóa cấp quốc gia, đã nâng số di sản văn hóa cấp quốc gia ở Điện Biên lên con số 20.
Ra mắt cuốn sách 'Điện Biên Phủ - Lịch sử và ký ức'

Ra mắt cuốn sách 'Điện Biên Phủ - Lịch sử và ký ức'

Kỷ niệm 70 năm chiến thắng Điện Biên Phủ, cuốn sách Điện Biên Phủ - Lịch sử và ký ức do Tỉnh ủy Điện Biên, Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam và Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật tổ chức biên soạn đã ra mắt bạn đọc.
Xem thêm

Đọc nhiều / Mới nhận

Bắt giữ nhóm đối tượng sản xuất, buôn bán thực phẩm bảo vệ sức khoẻ chống đột quỵ giả qui mô lớn

Bắt giữ nhóm đối tượng sản xuất, buôn bán thực phẩm bảo vệ sức khoẻ chống đột quỵ giả qui mô lớn

Thời gian làm việc Kỳ họp thứ 7 của Quốc hội dự kiến kéo dài 26 ngày

Thời gian làm việc Kỳ họp thứ 7 của Quốc hội dự kiến kéo dài 26 ngày

Cẩn thận với các cuộc gọi từ các số lạ không có trong danh bạ

Cẩn thận với các cuộc gọi từ các số lạ không có trong danh bạ

Tập trung tháo gỡ vướng mắc đẩy nhanh tiến độ các dự án điện khí

Tập trung tháo gỡ vướng mắc đẩy nhanh tiến độ các dự án điện khí

Bắt chủ tịch Công ty Cổ phần Tập đoàn Thuận An

Bắt chủ tịch Công ty Cổ phần Tập đoàn Thuận An

"Dù ai đi ngược về xuôi/Nhớ ngày giỗ Tổ mồng Mười tháng Ba..."

"Dù ai đi ngược về xuôi/Nhớ ngày giỗ Tổ mồng Mười tháng Ba..."

Có tới 3 ngày Valentine trong năm không phải ai cũng biết

Có tới 3 ngày Valentine trong năm không phải ai cũng biết

Trình Chính phủ phương án nghỉ Lễ 30/4-1/5

Trình Chính phủ phương án nghỉ Lễ 30/4-1/5

Cẩm nang phòng chống rủi ro từ tấn công từ mã độc tống tiền

Cẩm nang phòng chống rủi ro từ tấn công từ mã độc tống tiền

Tết Hàn thực và món ăn truyền thống: bánh trôi, bánh chay

Tết Hàn thực và món ăn truyền thống: bánh trôi, bánh chay

Ngày Quốc tế về Du hành Không gian có Người (12/4)

Ngày Quốc tế về Du hành Không gian có Người (12/4)

Ngày Valentine đen 14/4 - ngày độc thân vui vẻ

Ngày Valentine đen 14/4 - ngày độc thân vui vẻ

Sắp tổng kiểm kê tài sản công trên quy mô cả nước

Sắp tổng kiểm kê tài sản công trên quy mô cả nước

Chiêu thức lừa đảo cũ với một loạt nạn nhân mới

Chiêu thức lừa đảo cũ với một loạt nạn nhân mới

Làm sâu sắc quan hệ giữa Quốc hội Việt Nam và Nhân đại toàn quốc Trung Quốc

Làm sâu sắc quan hệ giữa Quốc hội Việt Nam và Nhân đại toàn quốc Trung Quốc