Năm Thìn tản mạn chuyện rồng

Rồng được coi là chúa tể cai quản vùng sông nước, linh vật gắn với nền văn minh lúa nước phát triển, ẩn chứa những yếu tố Âm - Dương, Lửa - Nước… từ bao đời luôn đồng hành với người Việt, từ tâm linh đến mọi hình thức sinh hoạt văn hoá.
Pháo hoa rực sáng bầu trời chào năm mới Giáp Thìn 2024 Thông điệp chúc Tết Giáp Thìn 2024 của Chủ tịch nước Võ Văn Thưởng Tổng Cục trưởng Trần Hữu Linh gửi Thư chúc mừng toàn lực lượng nhân dịp năm mới Giáp Thìn 2024 Xuất hành đầu năm Giáp Thìn 2024 để gặp may mắn, tài lộc

Trong mười hai con giáp, Rồng đứng vị trí thứ năm. Mười một con giáp khác là những con vật có thực trong cuộc sống. Chưa ai nhìn thấy rồng, thế nhưng không ai phủ định rồng. Con rồng không có thực, nó không tồn tại một thực thể như cọp, mèo, trâu, ngựa, chó, gà, khỉ… Nhưng nó tồn tại trong tâm thức mọi người. Khi nhắc đến rồng, người ta hiện ngay trong tâm trí mình một con vật linh thiêng, cao quý. Rồng đã đi vào tâm thức người Việt xuất phát từ cội nguồn dân tộc. Rồng đã đi theo suốt chiều dài hình thành lịch sử dân tộc. Rồng xuất hiện trong cuộc sống như một điềm lành. Rồng gắn liền với quyền uy của vua chúa. Rồng đã vào nơi thờ tự ở chùa chiền. Rồng luôn là con vật mà ai ai cũng ngưỡng mộ và hướng về với lòng thành kính lẫn tự hào.

Có thể khẳng định Rồng xuất hiện từ rất sớm ở Đông Nam Á, cái nôi của nền văn minh lúa nước của nhân loại và phát triển khắp châu Âu… Với người Việt Nam, hình tượng rồng ra đời từ thời Hồng Bàng, gắn với truyền thuyết Con Rồng - Cháu Tiên, trong đó Tiên và Rồng là một cặp đôi - vật tổ theo lối tư duy từ triết lý Âm Dương mà có. Tiên được trừu tượng hóa từ giống chim để rồi Mẹ Âu Cơ đẻ trứng, còn Rồng là linh vật được trừu tượng hóa từ hai con vật phổ biến ở Đông Nam Á là rắn và cá sấu. Rồng không cần cánh vẫn bay vút lên trời cao, miệng phun ra nước, mũi phun ra lửa. Rồng là linh vật các vua Việt Nam phải xăm lên đùi mình để giữ truyền thống của cư dân ven biển, mãi đến đời vua Trần Anh Tông (1293-1314) mới chấm dứt tục xăm hình rồng đó.

Rồng chữ Hán là “long”, chữ Phạn là “Nâga”, là một hình tượng linh thiêng, đứng đầu trong tứ linh là Long, Lân, Qui, Phụng (Rồng, Lân, Rùa, Phượng Hoàng). Rồng được đặt ở đâu thì nơi đó mang ý nghĩa tốt đẹp chứa đựng điều cát tường, cao quí, quyền năng, nhân hậu thông minh, mạnh mẽ, tốt đẹp, may mắn…

Năm Thìn tản mạn chuyện rồng
Tượng rồng thiêng mạ vàng 24k là một tác phẩm điêu khắc độc đáo của Việt Nam (Ảnh: Kinggoldart)

Đầu rồng là phần rất đặc biệt, hoàn toàn khác rồng Trung Hoa. Nó có bờm dài, râu cằm, không sừng. Mắt lồi to, hàm mở rộng có răng nanh ngắt lên, đây là điểm hoàn toàn khác với các con rồng khác của các nước. Đặc biệt là cái mào ở mũi, sun sóng đều đặn, có người gọi là mào lửa, chứ không phải là cái mũi thú như rồng Trung Hoa. Lưỡi mảnh rất dài. Miệng rồng luôn ngậm viên châu tượng trưng cho tính nhân văn, tri thức và lòng cao thượng. Đầu rồng luôn hướng lên đớp lấy viên ngọc thể hiện tinh thần tôn trọng các giá trị nhân văn cao quý, theo đuổi sự uyên bác và tinh thần cao thượng.

Thân rồng có hình uốn 12 khúc, đại diện 12 tháng trong năm, biểu trưng cho sự thay đổi thời tiết năm tháng, sự trù phú và phồn vinh của nền văn hóa nông nghiệp lúa nước. Thân có vảy đều đặn, mềm mại uốn lượn thể hiện sự biến hóa và khả năng thay đổi, dịch chuyển thiên nhiên của con rồng cai quản thời tiết, mùa màng. Trên lưng có vây nhỏ đều liền mạch. Bốn đùi hình dáng mạnh mẽ như đùi cọp, chân có 5 móng như móng phượng hoàng. Đuôi rồng hình rắn có nhiều vây tủa ra chung quanh như hình mặt trời, có ý rằng rồng đi đến đâu mang theo ánh sáng vinh quang đến đó.

Theo dòng chảy của lịch sử, hình tượng Rồng ngày càng “hoàn thiện” hơn, “thật” hơn cả những vật có thật, là biểu tượng của sự cao quý, của sức sống vĩnh hằng và sức mạnh vũ trụ. Rồng còn là biểu tượng của mưa thuận gió hòa, là linh vật đứng vào hàng bậc nhất trong tứ linh “long, lân, quy, phụng”. Rồng là tượng trưng cho quyền uy tuyệt đối của các đấng thiên tử (bệ rồng, mình rồng). Vì thế, hình tượng con rồng Việt Nam đối nghịch với hình tượng con rồng độc ác, tượng trưng cho cái xấu của các nước phương Tây.

Theo các nhà khoa học, hiện nay có một số loài thằn lằn hình thù giống như con Rồng thần thoại nên được gọi là Rồng. Có 4 loại: Rồng đất, Rồng bay, Rồng Komodo và Rồng châu Úc.

Rồng đất: Thuộc họ kỳ nhông. Khi gặp người hoặc các con vật khác thì Rồng đất đứng ngẩn tò te (vì vậy đồng bào miền núi gọi là con tò te), giương vây, cong đuôi lên doạ nạt. Rồng đất Việt Nam dài 40 - 50 cm, hình dạng giống con tắc kè. Lưng có hàng gai chạy dài mút đuôi, chân Rồng rất cao, có năm móng sắc. Khi doạ nạt đối phương, Rồng đất đứng khuỳnh chân, giương toàn bộ vây gai lên, miệng banh ra như những hình con Rồng chạm trổ trên các đình chùa cổ đã được cách điệu. Rồng đất ăn sâu bọ, có ích cho nông nghiệp. Nó có mặt ở nước ta từ Bắc tới Nam và một số nước Đông Nam Á.

Rồng bay: Hay còn gọi là tắc kè bay. Đây là một loại thằn lằn nhỏ 20 - 40 cm, sống trong rừng, kiếm ăn trên cây, ngủ trong hốc cây, có hai nếp da hai bên thân, khi nghỉ trên cành cây cánh da này cụp vào không nhìn thấy. Khi gặp nguy hiểm, rồng bay bò rất nhanh trên cây để trốn, bất đắc dĩ nó mới nhẩy để “bay” sang thân cây khác, khoảng bay có thể đến 30 m. Dọc dẫy Trường Sơn có nhiều rồng bay loại này.

Rồng Komodo: Là loại kỳ đà khổng lồ hiện còn tồn tại ở đảo Kômôđô (Indonesia). Thân nó dài 3 - 4 m, nặng 150 kg (kỳ đà ở ta chỉ dài 1,6 m, nặng khoảng 20 kg). Rồng Komodo sống trong rừng rậm, gần bờ đảo, làm tổ trong khe đá hoặc hốc cây. Rồng Komodo là sát thủ của ngựa, hươu, lợn rừng, khỉ. Có khi chúng tập trung năm, bẩy con để tấn công, ăn thịt cả trâu, bò. Tuy nhiên, Komodo ăn cả những động vật nhỏ như rắn, thằn lằn, cá và cả côn trùng. Đây là một loài động vật quý, hiện nay số rồng Komodo còn khoảng 400 - 500 con.

Rồng châu Úc: Là loài thằn lằn lớn, dài tới 90 cm. Hình dạng giống như con rồng đất, quanh cổ có lớp da phủ kín vai như chiếc lá sen, có que xương như gọng ô, lúc gặp nguy hiểm nó giương gọng lá sen lên như cái dù, há miệng đen ngòm đến nỗi chó săn cũng phải khiếp. Tuy vậy rồng châu Úc rất hiền, chủ yếu ăn sâu bọ, trứng chim. Kiến là món khoái khẩu nhất của loài rồng này.

Rồng không chỉ là huyền thoại về dòng giống của người Việt mà còn là biểu tượng của thủ đô nước ta. Theo biên niên sử, ngày sáng lập ra triều đại nhà Lý thì có con Rồng xuất hiện nên thủ đô được đặt tên là “Thăng Long”.

Rồng luôn gắn bó với Đất - Trời, con người và cảnh vật của non sông đất Việt. Khắp đất nước ta đâu đâu cũng có địa danh mang tên Rồng: Thăng Long, Hạ Long, Bái Tử Long, Bạch Long Vĩ, Long Biên, Long Đỗ, Long Điền, Hoàng Long, Hàm Long, Hàm Rồng, Long An, Vĩnh Long, Phước long, Cửu Long… Chưa nói bao sản vật ăm ắp hương vị Việt cũng mang tên rồng: nếp rồng, khoai rồng, quả thanh long, quả đậu rồng, cây xương rồng (hàng trăm loại), hoa móng rồng…

Rồng là biểu tượng của sự cao quý, của sức sống vĩnh hằng và sức mạnh vũ trụ nên hình tượng rồng được sử dụng nhiều trong kiến trúc cung đình, đình chùa, trang phục vua chúa. Việc xác định phong cách thể hiện con rồng qua các thời kỳ sẽ là một căn cứ để xác định niên đại công trình kiến trúc nào đó. Ngày nay, trong thời đại công nghiệp hóa, hiện đại hóa, con rồng không còn mang ý nghĩa thiêng liêng, tối thượng nữa, nhưng nó vẫn là đề tài sáng tác trong các lĩnh vực kiến trúc, điêu khắc, hội họa, mỹ nghệ… đem lại một vẻ đẹp dân tộc và hiện đại.

Trong thời kỳ đất nước phát triển và hội nhập, hình ảnh con rồng Việt hội tụ lương tri, trí tuệ và khát vọng vươn tới những đỉnh cao của những người dân trên dải đất hình rồng, đang trở thành một con rồng châu Á ngày một cường thịnh. Con rồng Việt Nam cao quí nhưng bình dị, thân thương như thế đó, rồng đi từ đời sống hàng ngày vào thế giới linh thiêng, hội tụ vẻ đẹp của 4.000 năm lịch sử. Rồng không chỉ là niềm tin tâm linh nguyên thủy của cư dân văn minh lúa nước thuở xa xưa, mà gần gũi thân thương với mỗi người dân “Con Rồng, cháu Tiên”.

Chào đón Xuân Giáp Thìn 2024, những ngày đầu tháng 01, hàng loạt sản phẩm mang hình tượng linh vật rồng ra mắt thị trường, trong đó, nhiều sản phẩm được làm thủ công từ chất liệu dát vàng, sơn mài ấn tượng, đẹp mắt...

Năm Thìn tản mạn chuyện rồng
Tác phẩm được trưng bày tại triển lãm - Ảnh: H.VY

Đầu năm 2024, hơn 80 tác phẩm đầy màu sắc và sáng tạo về hình tượng rồng mừng xuân Giáp Thìn của 71 tác giả, với nhiều độ tuổi khác nhau, trong đó có các thành viên cùng gia đình yêu nghệ thuật vừa được trưng bày tại Không gian Nghệ thuật đương đại (Cơ sở 2 của Hội Mỹ thuật TP.HCM). Các tác phẩm đa dạng có mặt tại triển lãm cho thấy hình tượng rồng mang đến rất nhiều cảm hứng cho giới sáng tạo, từ đậm nét văn hóa truyền thống đến phá cách, trẻ trung, hiện đại; từ hiện thực đến bán trừu tượng, biểu hiện, lập thể... Các tác phẩm thể hiện hình ảnh rồng đa dạng trong nhiều khía cạnh, từ văn hóa, lịch sử, di sản đến đời sống thường nhật, được thể hiện trên đa chất liệu: sơn dầu, acrylic, màu nước, lụa, thủy mặc, phấn tiên, gốm... mang đến nhiều thú vị cho người thưởng lãm. Mỗi tác phẩm nghệ thuật đều mang thông điệp sâu sắc, những mong ước tốt lành hướng đến chân, thiện, mỹ và một tâm thế hưng phấn đón chào năm mới Giáp Thìn 2024.

Có thể bạn quan tâm

Cùng chuyên mục

Tin khác

Khai mạc Lễ hội Vì Hòa bình 2024 - Chung tay kiến tạo thế giới hòa bình

Khai mạc Lễ hội Vì Hòa bình 2024 - Chung tay kiến tạo thế giới hòa bình

Tối 6/7, tại Khu di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Đôi bờ Hiền Lương-Bến Hải, tỉnh Quảng Trị tổ chức trọng thể Khai mạc Lễ hội Vì Hòa bình 2024.
Lễ hội diều quốc tế quy tụ hơn 100 chủng diều trên thế giới

Lễ hội diều quốc tế quy tụ hơn 100 chủng diều trên thế giới

Chiều 5/7, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTT&DL) tỉnh Quảng Nam họp báo công bố lễ hội diều quốc tế-Quảng Nam 2024. Sự kiện nằm trong chuỗi các hoạt động kích cầu du lịch 2024 "Quảng Nam - Miền xanh di sản".
Văn hóa vùng Đông Bắc - Bản sắc, hội nhập và vươn xa

Văn hóa vùng Đông Bắc - Bản sắc, hội nhập và vươn xa

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch vừa ban hành Kế hoạch chi tiết tổ chức Ngày hội Văn hóa, Thể thao, Du lịch các dân tộc vùng Đông Bắc lần thứ XI tại tỉnh Lạng Sơn, năm 2024 với chủ đề “Văn hóa vùng Đông Bắc - Bản sắc, hội nhập và vươn xa”.
Ninh Bình vào top 10 trải nghiệm cuốn hút nhất thế giới năm 2024

Ninh Bình vào top 10 trải nghiệm cuốn hút nhất thế giới năm 2024

Ngày 4/7, Sở Du lịch tỉnh Ninh Bình cho biết, nền tảng hướng dẫn du lịch TripAdvisor (Mỹ) vừa công bố danh sách những cái tên giành chiến thắng ở hạng mục "Tốt nhất trong số những điều nên làm nhất, do du khách bình chọn năm 2024". Trong đó, Ninh Bình được du khách bình chọn vào “Tốp 10 trải nghiệm cuốn hút nhất thế giới năm 2024”.
6 tháng đầu năm, du khách quốc tế đến Huế tăng hơn 42,6%

6 tháng đầu năm, du khách quốc tế đến Huế tăng hơn 42,6%

6 tháng đầu năm 2024, lượng khách đến Thừa Thiên Huế ước đạt hơn 1,95 triệu lượt, tăng 24,7% so với cùng kỳ năm trước; trong đó khách quốc tế ước đạt 821.290 lượt, tăng hơn 42,6% so với cùng kỳ năm trước.
Khách vẫn "dè dặt" đặt mua vé máy bay

Khách vẫn "dè dặt" đặt mua vé máy bay

Tỷ lệ đặt chỗ trong giai đoạn từ ngày 15/6/2024 đến ngày 15/7/2024 vẫn ở mức trung bình thấp.
Khai mạc mô hình chợ đêm giải trí mới toanh tại Hạ Long

Khai mạc mô hình chợ đêm giải trí mới toanh tại Hạ Long

Tuyến phố thương mại theo mô hình chợ đêm giải trí bên biển - VuiFest Ha Long hoạt động từ tối 29/6 tại Bãi Cháy, TP. Hạ Long.
Những ngày lễ, sự kiện nổi bật diễn ra trong tháng 7

Những ngày lễ, sự kiện nổi bật diễn ra trong tháng 7

Mùa hè đến cùng với sự háo hức của tháng 7, mang theo những ngày lễ và sự kiện đáng chú ý. Vậy tháng 7 có ngày lễ gì? Điều này chắc chắn là thắc mắc của nhiều người. Ngay bây giờ, hãy chuẩn bị sẵn sàng để khám phá và tận hưởng những ngày lễ đáng nhớ trong tháng này thôi nào.
Xem thêm

Đọc nhiều / Mới nhận

Bê bối an toàn thực phẩm 'rúng động': Dầu ăn chở bằng xe bồn bẩn, lẫn hóa chất

Bê bối an toàn thực phẩm 'rúng động': Dầu ăn chở bằng xe bồn bẩn, lẫn hóa chất

Từ 1/8: Có 6 trường hợp sẽ bị thu hồi sổ đỏ

Từ 1/8: Có 6 trường hợp sẽ bị thu hồi sổ đỏ

Nam Định triệt phá đường dây cá độ bóng đá 150 tỷ đồng

Nam Định triệt phá đường dây cá độ bóng đá 150 tỷ đồng

Cảnh báo lừa đảo phổ biến qua điện thoại ai cũng có thể là nạn nhân

Cảnh báo lừa đảo phổ biến qua điện thoại ai cũng có thể là nạn nhân

10 tỷ mật khẩu bị lộ

10 tỷ mật khẩu bị lộ

Quảng Bình: Phát hiện gần 2.000 đầu sách vở giả

Quảng Bình: Phát hiện gần 2.000 đầu sách vở giả

Hành trình 67 năm lực lượng Quản lý thị trường: Kỷ cương, trách nhiệm, hiệu quả

Hành trình 67 năm lực lượng Quản lý thị trường: Kỷ cương, trách nhiệm, hiệu quả

Liên tiếp triệt xóa nhiều đường dây cá độ bóng đá

Liên tiếp triệt xóa nhiều đường dây cá độ bóng đá

Australia trở thành quốc gia đầu tiên cấm bán thuốc lá điện tử bên ngoài các hiệu thuốc

Australia trở thành quốc gia đầu tiên cấm bán thuốc lá điện tử bên ngoài các hiệu thuốc

Những điểm mới của Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng có hiệu lực từ ngày 1/7

Những điểm mới của Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng có hiệu lực từ ngày 1/7

Những ngày lễ, sự kiện nổi bật diễn ra trong tháng 7

Những ngày lễ, sự kiện nổi bật diễn ra trong tháng 7

Giữ tinh thần “dĩ công vi thượng” để bảo vệ người tiêu dùng, xây dựng lực lượng QLTT lớn mạnh

Giữ tinh thần “dĩ công vi thượng” để bảo vệ người tiêu dùng, xây dựng lực lượng QLTT lớn mạnh

Cảnh báo các hình thức lừa đảo phổ biến qua điện thoại tuần qua

Cảnh báo các hình thức lừa đảo phổ biến qua điện thoại tuần qua

Các chính sách mới có hiệu lực từ tháng 7/2024

Các chính sách mới có hiệu lực từ tháng 7/2024

Hơn 1 triệu thí sinh thi môn đầu tiên trong kỳ thi tốt nghiệp

Hơn 1 triệu thí sinh thi môn đầu tiên trong kỳ thi tốt nghiệp