Doanh nghiệp xuất khẩu bắt đầu "ngấm đòn" từ căng thẳng Nga - Ukraine

Sau khi căng thẳng Nga - Ukraine xảy ra, xuất khẩu hàng hóa tháng 2/2022 của Việt Nam sang hai thị trường này giảm mạnh song không tác động lớn đến tổng kim ngạch xuất nhập khẩu cả nước, tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp xuất khẩu trong nước đã và đang bị ảnh hưởng nặng nề…
Nga cấm xuất khẩu gần 200 mặt hàng để ổn định thị trường trong nước Chính thức phát động Ngày Quyền Người tiêu dùng Việt Nam 2022 Châu Âu vật lộn với “cơn nghiện” khí đốt Nga Chiến sự Nga-Ukraine ảnh hưởng lớn đến thương mại thịt toàn cầu

Xuất khẩu hàng hóa sang Nga và Ukraine giảm mạnh

Số liệu mới nhất từ Tổng cục Hải quan cho thấy, trong tháng 2, xuất khẩu hàng hóa sang Nga chỉ đạt hơn 180 triệu USD, giảm gần 45% so với tháng 1 và giảm 12,5% so với cùng kỳ năm 2021. Lũy kế 2 tháng, xuất khẩu hàng hóa sang Nga đạt 505 triệu USD, tăng 6% so với cùng kỳ năm 2021.

Tương tự, trong tháng 2, xuất khẩu hàng hóa sang Ukraine chỉ đạt gần 13 triệu USD, giảm 60% so với tháng 1 và giảm mạnh đến 33% so với cùng kỳ năm ngoái. Lũy kế 2 tháng, xuất khẩu hàng hóa sang Ukraine hơn 45 triệu USD, không biến động nhiều so với cùng kỳ năm 2021.

Ở chiều ngược lại, trong tháng 2, nhập khẩu hàng hóa từ Nga đạt 257 triệu USD, tăng 93% so với cùng kỳ năm 2021. Lũy kế 2 tháng, nhập khẩu hàng hóa từ Nga đạt 540 triệu USD, tăng 60%.

Còn nhập khẩu hàng hóa từ Ukraine trong tháng 2 đạt gần 49 triệu USD, tăng 6,7 lần so với cùng kỳ 2021. Lũy kế 2 tháng, nhập khẩu hàng hóa từ Ukraine đạt 54 triệu USD, tăng 4,5 lần so với cùng kỳ.

Như vậy, 2 tháng đầu năm, thương mại Việt - Nga chỉ đạt hơn 1 tỷ USD, chiếm chưa đến 1% tổng kim ngạch xuất nhập khẩu cả nước. Còn thương mại Việt - Ukraine chỉ đạt gần 100 triệu USD, chiếm gần 0,1% tổng kim ngạch xuất nhập khẩu cả nước.

Doanh nghiệp xuất khẩu bắt đầu
Căng thẳng Nga - Ukraine không tác động lớn đến tổng kim ngạch xuất nhập khẩu cả nước

Sau khi căng thẳng Nga - Ukraine xảy ra, thị trường hàng hóa có sự biến động lớn song hai thị trường này không tác động lớn đến tổng kim ngạch xuất nhập khẩu cả nước vì thương mại giữa Việt Nam với hai nước này chỉ chiếm 1,1%.

Trước đó, thương mại giữa Việt Nam với Ukraine và Nga đều tăng trưởng mạnh trong năm 2021 nhưng hai thị trường này chỉ chiếm tỷ trọng khoảng 1,2 % (tương đương 7,8 tỷ USD) trong tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của cả nước.

Doanh nghiệp khó chồng khó

Dù không tác động lớn đến tổng kim ngạch xuất nhập khẩu, nhưng hiện nay, nhiều doanh nghiệp xuất khẩu của Việt Nam đã bị ngừng trệ đơn hàng, nguồn cung nguyên vật liệu, biện pháp thanh toán… từ cuộc khủng hoảng Nga - Ukraine.

Đơn cử, Tập đoàn Phúc Sinh, trung bình 1 năm đang xuất khẩu khoảng 30 triệu USD sang Nga, gồm hạt tiêu, cà phê, điều, dừa, đều là những sản phẩm nông sản thế mạnh của Việt Nam. Trong số này, doanh nghiệp xuất khẩu trực tiếp khoảng 10%, còn lại 90% xuất khẩu qua các văn phòng, công ty lớn của Hà Lan, Thuỵ Sỹ, Đan Mạch, Đức... Tuy nhiên, do tình hình căng thẳng Nga và Ukraine, hầu hết các hoạt động xuất nhập khẩu đều bị dừng lại, chưa kể, doanh nghiệp vẫn chưa thể phục hồi hậu Covid-19.

Để giảm thiệt hại với các đơn hàng chưa giao xong, công ty đã lập tức kéo về, dỡ hàng tại cảng chuyển tải. Với những đơn hàng đã ký kết thì công ty thương lượng với đối tác để tìm hướng giải quyết.

Doanh nghiệp xuất khẩu bắt đầu
Tuy nhiên, hiện nay, nhiều doanh nghiệp xuất khẩu của Việt Nam đã bị ngừng trệ đơn hàng, nguồn cung nguyên vật liệu, biện pháp thanh toán… từ cuộc khủng hoảng Nga - Ukraine

Tương tự, nhiều doanh nghiệp gỗ đã bắt đầu chịu tác động từ ảnh hưởng của cuộc xung đột giữa Nga - Ukraine. Đại diện Công ty gỗ An Lạc cho biết, từ khi xảy ra xung đột giữa Nga - Ukraine, các đơn hàng từ Ukraine không thể chuyển về Việt Nam được nữa. Việc nhập khẩu gỗ nguyên liệu từ châu Âu cũng bị ảnh hưởng vì nguồn cung có hạn, giá bị đẩy lên cao khiến chi phí sản xuất tăng lên. Lý do là bởi EU sẽ phải giữ lại một phần lượng gỗ nguyên liệu để bù đắp do không nhập từ Nga.

Ông Đỗ Xuân Lập, Chủ tịch Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam cho biết, mỗi năm Việt Nam nhập khẩu 5-6 triệu m3 gỗ quy tròn từ nhiều nước trên thế giới, với khoảng gần 2/3 lượng nhập khẩu là từ Hoa Kỳ và các nước EU. Phần lớn lượng nhập khẩu từ Hoa Kỳ và EU được đưa vào chế biến phục vụ xuất khẩu. Đến nay, Nga chưa phải phải là thị trường quan trọng của Việt Nam, tuy nhiên, Nga lại là nguồn cung gỗ nguyên liệu khổng lồ trên thế giới; đặc biệt, Trung Quốc là thị trường tiêu thụ chính của nguồn cung này.

"Lượng cung gỗ nguyên liệu từ Nga nếu bị co hẹp hoặc thậm chí mất đi trong tương lai sẽ làm thiếu hụt cung gỗ nguyên liệu trên quy mô toàn cầu, từ đó tạo ra sự cạnh tranh khốc liệt giữa các quốc gia phải nhập khẩu gỗ nguyên liệu, bao gồm Việt Nam, đẩy giá gỗ nhập khẩu tăng cao”, ông Đỗ Xuân Lập nhấn mạnh.

Tình trạng tương tự cũng xảy ra với nhiều doanh nghiệp thủy sản. Theo ông Trương Đình Hòe, Tổng thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), mặc dù kim ngạch giữa Việt Nam với Nga và Ukraine không lớn nhưng năm vừa qua nhiều doanh nghiệp Việt Nam đang mở đường đẩy mạnh xuất khẩu thủy sản sang Nga. Chính vì thế hiện tại doanh nghiệp đang đứng trước lo lắng khó thu được tiền hàng khi Nga bị loại khỏi hệ thống SWIFT.

Điều các doanh nghiệp lo lắng hiện nay là không chỉ ở 2 thị trường trên mà xuất khẩu đi các nước châu Âu cũng đang bị ảnh hưởng. Chẳng hạn với mặt hàng gạo, dù lượng xuất khẩu qua EU ổn định tuy nhiên giá xuất khẩu lại có xu hướng giảm, đó là chưa kể việc vận chuyển sẽ khó khăn hơn.

Theo dõi sát tình hình, chủ động ứng phó

Theo Bộ Công Thương, Nga là thị trường tiềm năng của Việt Nam, xét cả khía cạnh nhập khẩu và xuất khẩu. Số liệu cho thấy, năm 2021 Việt Nam xuất sang Nga 3,2 tỷ USD; nhập khẩu từ nước này 2,3 tỷ USD, tăng 15%.

Còn với Ukraine, kim ngạch xuất khẩu không lớn, dưới 1 tỷ USD, nhưng đây lại là đối tác thương mại truyền thống, quan trọng của Việt Nam tại khu vực Á-Âu. Năm 2021, kim ngạch thương mại giữa hai nước đạt 720,5 triệu USD, tăng gần 51% so với năm 2020. Thủy sản, giày dép, máy tính điện tử... là những mặt hàng xuất khẩu chính của Việt Nam sang quốc gia này.

Lãnh đạo Vụ Thị trường châu Âu - châu Mỹ (Bộ Công Thương) nhận định, nếu căng thẳng giữa Nga và Ukraine tiếp tục kéo dài có thể khiến nhiều nước (trong đó có Việt Nam) gặp khó khăn về nguồn cung các nguyên, nhiên liệu khí đốt - dầu mỏ, lúa mỳ, nhôm, nickel, ngô… trong thời gian tới.

Chưa kể, hiện một số hãng tàu đã từ chối nhận đơn hàng vận chuyển hàng hóa từ Việt Nam đi Nga. Giá cước vận tải sẽ tiếp tục tăng cao cùng với sự chậm trễ trong vận chuyển sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến thương mại hàng hoá. Việc cấm vận hàng không cũng sẽ dẫn đến các hãng hàng không phải chọn đường bay dài hơn, chi phí tăng, áp lực gia tăng lên hệ thống vận chuyển logistics toàn cầu và giá cả hàng hóa.

Doanh nghiệp xuất khẩu bắt đầu
Bộ Công Thương lưu ý đối với các Hiệp hội ngành hàng, doanh nghiệp cần áp dụng các biện pháp phòng ngừa rủi ro khi giao kết hợp đồng với khách hàng nước ngoài, cân nhắc thấu đáo trong lựa chọn các ngân hàng thanh toán trong bối cảnh cấm vận

Mới đây, Bộ Công Thương đã có báo cáo Thủ tướng Chính phủ về tình hình căng thẳng và các rủi ro có thể xảy ra với nền kinh tế. Theo đó, Bộ Công Thương kiến nghị Chính phủ và các bộ, ngành một số biện pháp cụ thể bước đầu. Bộ Công Thương lưu ý đối với các Hiệp hội ngành hàng, doanh nghiệp tham gia hoạt động xuất khẩu cần áp dụng các biện pháp phòng ngừa rủi ro khi giao kết hợp đồng với khách hàng nước ngoài, cân nhắc thấu đáo trong lựa chọn các ngân hàng thanh toán trong bối cảnh cấm vận.

Bộ Công Thương cũng chỉ đạo toàn bộ hệ thống Thương vụ tại các nước châu Âu có trách nhiệm cao nhất trong việc hỗ trợ doanh nghiệp đang có gặp khó khăn trong hoạt động xuất nhập khẩu với Nga và Ukraine để tìm cách chuyển hướng sang các thị trường phù hợp tại châu Âu.

Nhằm thúc đẩy xuất khẩu hàng hóa trong thời gian tới, Bộ Công Thương đã và đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Trong đó, chú trọng triển khai hiệu quả các FTA đã có hiệu lực, các cam kết trong Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) và Cộng đồng Kinh tế ASEAN. Cùng với đó, hướng dẫn doanh nghiệp các cơ hội của các FTA quan trọng như FTA Việt Nam - EU (EVFTA), Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP)…

Có thể bạn quan tâm

Cùng chuyên mục

Tin khác

Diễn đàn Logistics Việt Nam 2022:  Hướng tới mục tiêu "Logistics xanh"

Diễn đàn Logistics Việt Nam 2022: Hướng tới mục tiêu "Logistics xanh"

Ngày 26/11/2022, Bộ Công Thương phối hợp với Thành ủy, UBND Thành phố Hải Phòng tổ chức phiên toàn thể của Diễn đàn Logistics Việt Nam 2022 với chủ đề "Logistics xanh" bằng hình thức trực tiếp và trực tuyến. Đây là sự kiện thường niên do Bộ Công Thương phối hợp với các cơ quan có liên quan tổ chức từ năm 2013 đến nay.
Vì sao nước mắm và khoai môn Việt Nam xuất khẩu vào Đài Loan không đạt

Vì sao nước mắm và khoai môn Việt Nam xuất khẩu vào Đài Loan không đạt

Theo Văn phòng Kinh tế Văn hóa Việt Nam tại Đài Bắc, ngày 22 tháng 11, Cơ quan quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Đài Loan (TFDA) công bố Danh sách 10 lô hàng xuất khẩu vào đảo này không vượt qua được kỳ sát hạch kiểm tra tại cửa khẩu tuần này, trong đó có 02 lô hàng của Việt Nam.
Hơn 20 quốc gia và vùng lãnh thổ sẽ tham gia Vietnam Expo lần thứ 20

Hơn 20 quốc gia và vùng lãnh thổ sẽ tham gia Vietnam Expo lần thứ 20

Từ ngày 01-03/12/2022, tại Thành phố Hồ Chí Minh, sẽ diễn ra Hội chợ Vietnam Expo lần thứ 20. Hội chợ có diện tích 10.000m2 và thu hút 550 gian hàng của hơn 520 doanh nghiệp đến từ 20 quốc gia và vùng lãnh thổ.
Bộ Công Thương đề xuất 2 kịch bản phân giao tổng nguồn xăng dầu 2023

Bộ Công Thương đề xuất 2 kịch bản phân giao tổng nguồn xăng dầu 2023

Mới đây, Bộ Công Thương đã họp với các đơn vị đầu mối nhằm đưa ra kịch bản về nguồn cung xăng dầu năm 2023, đảm bảo nguồn cung trong mọi tình huống.
Ngành dệt may dự kiến đạt 42 tỷ USD kim ngạch xuất khẩu năm 2022

Ngành dệt may dự kiến đạt 42 tỷ USD kim ngạch xuất khẩu năm 2022

Trong 10 tháng năm 2022, ngành dệt may Việt Nam đã xuất khẩu vào 66 nước, vùng lãnh thổ. Đây là sự bứt phá của ngành trong phát triển thị trường. Cùng với đó, số mặt hàng duy trì xuất khẩu khoảng 47-50 mặt hàng khác nhau vào thị trường toàn cầu và chiếm tỷ trọng lớn trong xuất khẩu là quần áo may mặc các loại.
Sắp diễn ra Diễn đàn “Logistics xanh”

Sắp diễn ra Diễn đàn “Logistics xanh”

“Logistics xanh” là chủ đề của diễn đàn Logistics Việt Nam 2022 được Bộ Công Thương tổ chức trong hai ngày 25-26/11/2022 tới đây tại Hải Phòng.
Giá xăng đồng loạt giảm nhẹ

Giá xăng đồng loạt giảm nhẹ

Trong kỳ điều hành ngày 21/11, giá xăng E5RON92 giảm 40 đồng/lít; giá xăng RON95-III giảm 80 đồng/lít; giá dầu Dầu điêzen 0.05S giảm nhiều nhất 182 đồng/lít; giá dầu hỏa giảm 107 đồng/lít. Trong khi đó, giá dầu mazut 180CST tăng 25 đồng/kg.
Xem thêm